LİKİDİTE

Likiditenin Önemi

Günümüzde, bankaların belli yükümlülükleri vardır. Bu yükümlülükleri yerine getirebilmek ve zamanında hareket etmek bankaların kendi veya kendisi dışındaki bankaların geleceklerini etkilemekte. Bu yükümlülükler arasında kuşkusuz yeterli likidite de vardır. Bankaların esas amaçlarındandır, yeterli likidite ve bazı kaynaklara sahip olmak. Likidite yetersizliği mevcut olduğu durumlarda, banka sorumluluklarını geç veya hiç yerine getiremeyeceği için ortaya bir güvensizlik çıkar. Ayrıca nakit talebi de artar. Bu sebeple ödeme sıkıntıları çok fazla yaşanır. Ödeme sıkıntısının yaşandığı durumlarda insanlar o yönden kaçınıp başka çareler arayışına girişecek ve kaçındığı tarafta güvensizliğin hâkim olması sebebi ile çöküş başlayacaktır.

‘’Likidite firmalar açısından ulaşılabilir nakit veya nakit benzeri tüm kıymetleri kapsamaktadır. Likidite borçlanma yoluyla da elde edilebilmektedir.’’(Akan, 2008)

Likidite Riskinin Değerlendirilmesi

Banka, arz edenlerle talep edenlerin bir araya geldiği bir merkezi yerdir. Bankalar bu durumu göz ardı edemezler ve ellerindeki mevcut verileri en iyi şekilde kullanmak zorundadırlar. Ayrıca en kötü durumlara karşı hazır olmalıdırlar. Bu nedenle likidite denilen ödeme gücünü iyi saptaması ve öngörülerde bulunması gerekir. Nakit sıkıntısı veya nakit girişinin bulunmaması ödemede bazı durumları ortaya çıkarabilir. Bu durumlar bankanın ödeme sorumluluklarını zamanında yerine getirememesine neden olur buna da likidite riski denir. Aslında bir nevi kaynak bulma güçlüğüdür. Finansal kurumlar açısından likidite riski çok önemlidir. Çünkü finansal kurumlar güven ile ilerlemektedir. Güvensiz bir ortamda varlıklarını devam ettirmeleri pek mümkün değildir.

‘’Likidite riski, belirli bir varlığın önceden tahmin edilen sürede ve önceden tahmin edilen fiyattan nakde çevrilememesi ile bir firmanın gün sonunda önceden tahmin edilemeyen bir nakit çıkışını fonlayamamasıdır.’’ (Akan, 2008)

Likidite Azlığının Değerlendirilmesi

Aslında likidite azlığı likiditenin tam tersini ifade etmektedir. Yani normal olarak sürdürülen likit bir piyasanın içinde yer alan alıcı ve satıcıların birdenbire piyasadan çekilmesidir. Likiditenin azalmasına neden olan bazı durumlar mevcuttur. Bunlardan bazıları, talep yetersizliği, işlem vergileri, yatırım riski vs. olarak gösterilebilir. Bankanın genel olarak güvenini gün geçtikçe yitirmesi bankayla ilişki içerisinde bulunan kesimleri harekete geçirir ve bu sebeple bankalar likidite sorunu yaşarlar ve ortaya likidite azlığı veya yetersizliği çıkabilir. Bu durum bankanın iflasına yol açabilir.

‘’Likidite durumu banka performansının önemli içsel belirleyicilerindendir.’’ (Çelik, Akarım, 2012)

Demirbank’ın Batışına Likidite Açısından Bakış

Demirbank belli bir dönemde hızla büyümüştür. Aslında bu büyüme riskli bir biçimde gelişmekte ve birçok olumsuzlukları da beraberinde getiriyordu. Bunlardan biriside, Akbank ve Garanti Bankası’nın Demirbank’a yönelik kredi hatlarını kapatması ile ortaya bir likidite krizi çıkartmalarıydı. Batışın önemli nedenlerinden biri olan likidite ve piyasa riskleri burada etkin rol üstlenmekteydi. Genel itibari ile Demirbank’ın batış süreci hem TL’ye hem de dövize olan talebin artış göstermesi ve bu artış gösteren talebe yönelik piyasa tarafından cevap verilememesi sebebi ile faiz ve kurlarda artış yaşanmasıdır. Böylece bankanın çöküş süreci de hızlanmış bulunmaktaydı.

‘’Yurt içindeki iki bankanın, Demirbank’a kredilerini kesmeleri ve ellerindeki hazine kâğıtlarını garanti olarak kabul etmemeleri, elinde büyük miktarda kamu kağıdı olan ve sistemdeki krizden çok fazla etkilenen bu bankayı ödeme güçlüğüne düşürmüştür.’’( Cihangir)

Mustafa Yeniay

Ankara Üniversitesi

Siyasal Bilgiler Fakültesi

İşletme Bölümü